Abonneren
U heeft nog geen abonnement op M&O?
Richtlijnen auteurs
U wilt een artikel schrijven? Lees de richtlijnen en de reviewprocedure.
Zoek in de M&O Base

Solidariteit in een tijd van individualisering en globalisering

Paul de Beer en Ferry Koster (2009). Sticking Together Or Falling Apart. Solidarity in an Era of Individualization and Globalization. Amsterdam: Amsterdam University Press. ISBN: 978-90-8964-128-1. Prijs: € 34,50.

Contactadres: Amsterdam University Press, Herengracht 221, 1016 BG Amsterdam, telefoon: 020-4200050, e-mail: info@aup.nl.


Deze studie onderzoekt in theoretisch en empirisch opzicht welke gevolgen globalisering en individualisering hebben voor solidariteit. Het besteedt aandacht aan informele solidariteit, zoals vrijwilligerswerk en mantelzorg, en aan formele solidariteit, zoals sociale uitkeringen en ontwikkelingshulp. Het plaatst kanttekeningen bij het wijd verbreide geloof dat de groeiende internationale concurrentie en kapitaalstromen en het toenemende egocentrisme van moderne burgers de solidariteit ondergraven.
De centrale vraag die onderzocht wordt is: in hoeverre is de solidariteit tussen mensen gerelateerd aan
individualisering en globalisering. Afgezien wordt van de overigens interessante maar meestal te algemene en oeverloze discussies over deze termen. Het hier gepresenteerde besprekingskader is zowel breed als afgemeten. Breed omdat aan diverse aspecten en indicatoren van globalisering, individualisering en solidariteit aandacht wordt besteed en afgemeten omdat de conclusies die worden getrokken over de ontwikkeling en samenhang van individualisering, globalisering en solidariteit gebaseerd zijn op louter kwantitatieve gegevens. Op diverse kenmerken worden de verschillen gemeten tussen landen in ontwikkeling door de tijd. Er worden empirische gegevens gebruikt zowel op individueel als op nationaal niveau. Op individueel niveau wordt gebruiktgemaakt van ‘The European Value Study' en de ‘World Value Study' (EVS/WVS), beide surveys waarin sinds 1980 meningen van burgers gevraagd en gemeten worden en waarvan de resultaten methodisch geschikt zijn voor sociaalwetenschappelijk onderzoek. Op nationaal niveau zijn gegevens gebruikt uit datasets van de KOF Index van globalisering, de OESO en het IMF om voor verschillende thema's solidariteit, welvaartstaat en mate van internationale openheid te meten en te vergelijken.

Het boek opent met een begripsbepaling van afhankelijkheid, waarbij onderscheid wordt gemaakt in eenzijdig, tweezijdig en tussen vrijwillig en afgedwongen. Daarna wordt onderscheid gemaakt tussen de mate van afgedwongen afhankelijkheid door de staat en de mate van publieke bereid om via belastingen mee te betalen aan voorzieningen.
Vervolgens wordt voor 29 welvaartstaten de soorten van georganiseerde solidariteit vastgesteld en nagegaan in welke mate en waarin deze verschilden in de periode 1980-2000. Voorts wordt onderzocht of er een verband is tussen de grootte en het soort welvaartsstaat. Daarna wordt een kort overzicht gegeven van de huidige literatuur over individualisatie en globalisering, worden de belangrijkste kenmerken vastgesteld en wordt beschreven hoe deze verschillen tussen landen en door de tijd heen, en hoe ze zijn gerelateerd aan verschillende soorten solidariteit. Dan worden drie dimensies onderscheiden bij individualisering: detraditionalisering, heterogeniteit en emancipatie, en wordt nagegaan in hoeverre deze dimensies van invloed zijn op solidariteit. Globalisering wordt gedefinieerd als grensoverschrijdend handelend, waarbij eveneens drie dimensies worden onderscheiden: economische, sociale en politieke openheid naar andere landen. In studies over de relatie tussen globalisering en solidariteit wordt vaak eenzijdig de nadruk gelegd op economische openheid en op door de welvaartstaat afgedwongen solidariteit. In deze studie wordt op sociale en economische openheid in gegaan en op zowel de afgedwongen als de vrijwillige solidariteit.

Een van de belangrijkste conclusies van dit onderzoek is dat de processen van individualisering en globalisering niet leiden tot een onhoudbaarheid van de huidige verzorgingsstaten. De invloed van globalisering en individualisering is meer ambigue dan meestal wordt beweerd. Er zijn daarom goede reden om de huidige organisatie van de verzorgingstaat te heroverwegen. Publieke steun voor de neoliberale verzorgingstaat, gebaseerd op eenzijdige solidariteit kan langzaam eroderen als gevolg van toenemende diversiteit van nationale bevolkingen. De traditionele verzorgingstaat, gebaseerd op tweezijdige solidariteit, is kwetsbaar als gevolg van tegenstrijdige selectieprocessen, waardoor de fundering ervan kan worden uitgehold. Deze sociaaldemocratische verzorgingsstaat kan op de lange termijn alleen in stand worden gehouden wanneer de delicate balans tussen eenzijdige en tweezijdige solidariteit in stand kan worden gehouden. Het toepassing en uitvoeren van de verzorgingsstaatarrangementen op het lokale niveau van steden of zelfs buurten heeft het voordeel dat meer homogene gemeenschappen leiden tot een sterkere gemeenschapszin met meer steun voor eenzijdige solidariteit. Maar aan deze variant van ‘verzorgingssteden' zitten vooral nadelen van een zwakke financiële basis met een laag niveau van risicospreiding.
Een supranationale Europese verzorgingsstaat lijkt geen plausibele oplossing, al zouden elementen van een internationale risk pooling daar wel kunnen worden toegepast.
De meest interessante optie lijkt echter te zijn een combinatie van schaalverkleining en schaalvergroting. Aan de toenemende behoefte aan lokale zekerheid en gemeenschapszin zou tegemoet kunnen worden gekomen door een (lokale) risicospreiding op Europees of zelfs wereldniveau. Een sterkere nadruk op het lokale gemeenschappen zou niet betekenen dat burgers zich afwenden van de grotere gemeenschappen (Europees of wereldwijd), maar dat zij de mogelijkheden benutten van economische, sociale en politieke verzorgingsarrangementen voor iedereen op lokaal niveau.

1 - 20 / 39

M&O Jaarcongres

M&O JaarcongresOp vrijdag 25 juni jl. organiseerden Sioo, tijdschrift M&O en Kluwer alweer het 5e M&O Jaarcongres. Met als thema: ‘Leren in Organisaties; als leren het antwoord is, wat is dan de vraag?'

Het was een inspirerende dag met vele succesvolle workshops. Klik hier voor een foto-impressie van de dag. Tevens kunt er u de presentaties van Knud Illeris, professor of lifelong learning, downloaden.
› Meer

Congres

16 november 2010: Jaarcongres Procesmanagement

Processen nog efficiënter maken werkt onvoldoende. Nieuwe concepten zijn nodig door anders denken. Kom 16 november en praat mee over de richting waarin uw vak zich ontwikkelt.
› Meer
>